• Font size:
  • Decrease
  • Reset
  • Increase

Các văn kiện Tòa Thánh trong hai tháng 5 và 6 năm 2018

 

Các văn kiện Tòa Thánh trong hai tháng 5 và 6 năm 2018

Phan Tấn Thành

 

Xin được giới thiệu bốn văn kiện mới được phát hành trong hai tháng vừa qua, và nói được là bàn về những vấn đề mới.

1/ Kinh tế tài chính

Hôm 17 tháng 5, Tòa thánh đã mở một cuộc họp báo để trình bày văn kiện Oeconomicae et pecuniariae quaestiones. Nhận định về sự biện phân luân lý liên quan đến hệ thống kinh tế tài chánh hiện nay”[1]. Văn kiện này được phát hành ngày 6/1 năm nay bởi hai cơ quan: Bộ Phục vụ sự phát triển con người toàn diện (tái cấu trúc từ một vài Hội đồng Giáo hoàng trước đây, trong đó có Hội đồng Công lý và Hòa bình) và Bộ Giáo lý Đức tin.

Có thể nói đây là lần đầu tiên Bộ Giáo lý đức tin lên tiếng về vấn đề phức tạp này[2]. Câu hỏi có thể nêu lên như sau: “Kinh tế tài chính” hoạt động theo những định luật riêng của thị trường, hay còn phải tuân thủ những nguyên tắc luân lý? Câu trả lời là tất cả các hoạt động của con người (chính trị, kinh tế, tài chính, khoa học) đều bị chi phối bởi những nguyên tắc luân lý. Nói cho cùng, các quy tắc luân lý không do Ông Trời áp đặt một cách độc đoán, nhưng nhằm phục vụ con người. Đàng sau chủ trương “kinh tế tài chính độc lập khỏi luân lý” là quan niệm “homo homini lupus”; ngược lại, đàng sau chủ trương “kinh tế tuân theo luân lý” là quan niệm “homo homini natura amicus”. Việc nhìn nhận luân lý của kinh tế tài chính cũng hàm ngụ rằng con người có thể điều hành công việc tài chính trong tinh thần tự do và trách nhiệm, chứ không chịu bó tay trước những động cơ vô hình.

2/ Các nữ đan sĩ

Hai ngày trước đó (15/5), một cuộc họp bào được tổ chức để giới thiệu Huấn thị Cor orans nhằm thực thi Tông hiến Vultum Dei quaerere do Đức thánh cha Phanxicô ban hành cách đây gần hai năm (29/6/2016). Bản dịch của Ủy Ban Tu Sĩ trực thuộc Hội Đồng Giám Mục Việt Nam có thể đọc trên địa chỉ http://fmavtn.lumba.space/tong-huan-tim-kiem-ton-nhan-thien-chua/

Có bốn đề tài chính được đề cập đến trong Huấn thị này: (a) sự tự trị của các đan viện; (b) liên hiệp các đan viện; (c) sự xa cách thế gian (nội vi); (d) đào tạo.

(a) Chúng ta có thể bắt đầu bằng điểm thứ nhất để hiểu vấn đề. Mỗi đan viện nữ là một đơn vị tự trị (hay tự quản, tự lập), không liên kết thành hội dòng (hay tỉnh dòng). Đây là đặc trưng của cơ cấu đời đan tu. Cơ cấu này đã hiện hành trong Giáo hội từ 15 thế kỷ rồi, với những điểm tích cực và tiêu cực của nó. Vào thời buổi hôm nay, do khủng hoảng ơn gọi, có những đan viện chỉ còn hai hoặc ba chị già. Có nên tiếp tục duy trì cơ cấu như vậy không?

(b) Vì thế cần phải tìm ra những biện pháp để “hỗ trợ” cho cơ cấu tự trị này. Bình thường, cần đặt ra những cơ chế ở trên đan viện, để thi hành việc kinh lý, đào tạo: đó là các “liên hiệp đan viện”, đứng đầu là chủ tịch (nhưng không có thẩm quyền như một bề trên “tổng quyền” hoặc “giám tỉnh”). Chủ tịch liên hiệp có thể đi kinh lý các đan viện (như vậy là tôn trọng phụ nữ, chứ không nhất thiết phải để cho nam giới – giám mục, bản quyền - kinh lý). Liên hiệp cũng là nơi cổ võ sự hợp tác trong lãnh vực đào tạo.

(c) Kỷ luật các nữ đan viện gắn liền với định chế “nội vi” (vì thế trong tiếng Việt gọi là “nhà kín”). Nội vi mang những ý nghĩa thần học và tu đức từ lâu đời. Huấn thị xác định lại kỷ luật về nội vi (với ba cấp độ khác nhau: giáo hoàng / theo hiến pháp/ đan tu).

(d) Sau cùng, không nói ai cũng đoán được những khó khăn được đặt cho các nữ đan sĩ, do cơ cấu tự trị và luật nội vi: làm sao bảo đảm công cuộc huấn luyện cho các nữ đan sĩ, trong giai đoạn khởi đầu cũng như trong giai đoạn thường xuyên? Luôn tiện nên biết là theo huấn thị, đối với các nữ đan sĩ, thời gian huấn luyện khởi đầu dài hơn so với các hội dòng: 2 năm tìm hiểu, 2 năm thỉnh viện, 2 năm tập viện, 5 năm khấn đơn.

Nhân nói đến các văn kiện đời tu (của Bộ Đời sống thánh hiến), bộ sách “Theo Chúa Kitô” (tập hai) cần được bổ túc bởi những văn kiện sau đây:

-          Việc quản lý tài sản trong các dòng tu (2/8/2014)

-          Bản sắc và sứ vụ của Tu huynh trong Giáo hội (4/10/2015)

-          Rượu mới – bầu da mới. Đời thánh hiến và những thách đố từ sau công đồng Vaticanô II (3/1/2017). Bản dịch xem dưới đây

3/ Thể thao

Vài ngày trước khi khai mạc giải túc cầu quốc tế, hôm 1/6-2018, Bộ Giáo dân, gia đình và sự sống đã công bố văn kiện mới về thể thao với tựa đề “Cố gắng hết mình. Viễn tượng Kitô về thể thao và con người”. Đây không phải là “summa” về thể thao, mà chỉ là giới thiệu tư tưởng Tòa thánh về thể thao, hay nói đúng hơn: “Tương quan giữa thể thao và đời sống đức tin” .

Văn kiện gồm 5 chương: 1) Lý do và mục tiêu của cuộc đối thoại với thế giới thể thao. 2) Hiện tượng thể thao từ đầu đến nay. 3) Suy tư nhân học về thể thao, cách riêng nhìn con người như một tổng thể gồm bởi thân xác, linh hồn và tinh thần. Giá trị của thể thao đối với con người: kinh nghiệm về công bằng, hy sinh, niềm vui, hòa hợp, can đảm, bình đẳng, tôn trọng, liên đới. 4) Vài thách đố cho việc cổ võ một nền thể thao công bằng và nhân bản. 5) Thể thao như một dụng cụ của giáo dục và huấn luyện các giá trị.

Trên Vietcatholic, có thể đọc bản dịch của Vũ Văn An.

4/ “Dụng cụ làm việc” của Thượng hội đồng giám mục về tuổi trẻ

Vào ngày 19 tháng 6, trong khi Giáo hội Việt Nam khai mạc Năm thánh kỷ niệm 30 năm tôn phong các thánh tử đạo, thì Tòa thánh giới thiệu “Dụng cụ làm việc” của Thượng hội đồng giám mục sắp họp vào tháng 10 (từ ngày 3 đến ngày 28) để bàn về “Tuổi trẻ, Đức tin và Phân định ơn gọi”.

Như chúng ta đã biết, tiến trình của THĐ trải qua ba chặng chính: 1) Văn phòng thư ký THĐ soạn “tài liệu chuẩn bị” (Lineamenta) gửi đến các cơ quan giáo triều, các hội đồng giám mục, các tổ chức chuyên môn với những câu hỏi để thu thập dữ liệu. 2) Dựa trên những ý kiến này, Văn phòng soạn “Dụng cụ làm việc” (Instrumentum laboris). 3) Các nghị phụ sẽ mang “dụng cụ” ấy vào phòng họp để thảo luận. Riêng lần này, trong giai đoạn thu thập ý kiến, Văn phòng đã tổ chức hai hình thức góp ý từ chính các bạn trẻ: a/ một seminario gồm các chuyên viên và các bạn trẻ để tìm hiểu về tình hình tuổi trẻ ngày nay (11-15/9/2017); một cuộc họp tiền công nghị với sự tham dự của khoảng 300 bạn trẻ từ 5 châu lục (19-24/3/2018), đó là chưa kể các góp ý trực tiếp của các bẹn trẻ qua mạng.

Dụng cụ làm việc lần này khá dài (214 số, chiếm hết 54 trang A4 trong máy vi tính của tôi), gồm dẫn nhập, 3 phần nội dung, và kết luận.

Dẫn nhập nói đến mục đích của khóa họp các giám mục này: ý thức sứ mạng của Giáo hội đối với các bạn trẻ; giúp các bạn trẻ khám phá ơn gọi của mình làm men và muối cho đời.

Nội dung được chia làm ba phần, theo phương pháp “Xem – xét – làm”, nhưng được đặt tên cách khác: “nhìn nhận – giải thích – lựa chọn” trong tiến trình phân định ơn gọi.

Phần thứ nhất (số 4-72): “Nhìn nhận” nghĩa là nhận ra sự hiện diện của Chúa Kitô (giống như các môn đệ Emmaus) trong những thực tại hôm nay (quen gọi là “đọc dấu chỉ thời đại”).

Gồm 5 chương. Hai chương đầu cung cấp bức tranh toàn cảnh về những điểm giống và khác nhau giữa các bạn trẻ hôm nay; ba chương còn lại chú trọng đến ba điểm nóng: a) tình trạng của những bạn trẻ bị gạt ra ngoài lề (do nghèo đói, thất nghiệp, di cư, kỳ thị); b) sáu thách đố nhân văn và văn hóa (sự nhận thức của các bạn trẻ về thân xác, tình cảm, giới tính; / những tiêu chuẩn mới để đánh giá sự vật; / hiệu ứng của kỹ thuật số đối với thời gian, không gian và tương quan nhân bản; / sự thất vọng đối với các cơ chế xã hội và tôn giáo; / sợ những quyết định dài hạn; / khát khao giá trị tâm linh); c) lắng nghe các bạn trẻ ( các bạn ước ao sự nhất quán trong đời sống; sống tương quan huynh đệ; dấn thân cho công lý).

Phần thứ hai (số 73-136): “Giải thích”, tìm hiểu ý nghĩa của ơn gọi dưới khía cạnh Kinh thánh, nhân văn, thần học, giáo hội, sư phạm, tâm linh.

Gồm 4 chương, xoay quanh bốn đề tài: a) tuổi trẻ theo Kinh thánh (tuổi trẻ là thời của tình yêu và vui tươi, của sức mạnh, chinh phục và liều lĩnh, do dự và sợ hãi, sa ngã và chỗi dậy, sẵn sàng lắng nghe, nhất là thời gian tiếp xúc với Thiên Chúa của giao ước); b) ơn gọi (không chỉ giới hạn vào ơn gọi giáo sĩ và tu sĩ); c) phân định: biết đọc ra các biến cố của cuộc đời; d) đồng hành (với nhiều hình thức: của cộng đoàn, của bạn bè và gia đình, đồng hành tâm lý và tâm linh...)

Phần thứ ba (số 137-211): “Lựa chọn”, biện phân và quyết định. Tương đương với “làm”, sau khi đã “xem và xét”. Đối tượng nhắm đến Giáo hội: cần một sự “hoán cải” (conversio) trong tâm trí và đổi mới lối thực hành mục vụ.

Cũng gồm 4 chương. a) Trước hết, nhắc đến sứ mạng của Giáo hội là phục vụ Nước Chúa, và cần phải làm lộ ra chức vụ này. b) Cụ thể hơn, cần kiểm điểm lại sự hiện diện của Giáo hội với giới trẻ: giới trẻ lìa xa Giáo hội, hay Giáo hội lìa xa giới trẻ? Cần phải gần gũi các bạn trẻ tại những môi trường sinh sống của họ: trường học, lao động, hoạt động chính trị, thể thao, môi trường số, âm nhạc; cũng đừng quên các bạn trẻ bị gạt bỏ (bệnh tật, nghiện ngập, bị tù, tị nạn, vv), làm sao để họ nhận ra sự hiện diện của Thiên Chúa. c) Những dạng thức hiện diện với các bạn trẻ (mục vụ gia đình, công tác huấn giáo, mục vụ cầu nguyện, những hình thức phục vụ xã hội). d) Sự phối hợp các hình thức mục vụ với các bạn trẻ.

Kết luận. Ơn gọi nên thánh dành cho tất cả mọi người, mọi lứa tuổi. Có các thánh trẻ trung, và các thánh làm cho Giáo hội được trẻ trung. Bản văn kết thúc với lời nguyện cho các bạn trẻ biết nuôi dưỡng lòng hy vọng, biết can đảm nắm lấy cuộc đời và hướng đến những gì là cao đẹp và sâu thẳm.

 


[1] Tựa đề viết bằng tiếng Latinh cho oai vậy thôi, chứ không có bản văn Latinh! Các văn kiện của Đức Giáo Hoàng Phanxico cũng vậy: chỉ có Laudato sì và Amoris Laetitia có bản Latinh, còn các văn kiện khác chỉ có các sinh ngữ.

[2] Tuy nhiên, cũng nên lưu ý các thông điệp về Học thuyết xã hội của các Đức Giáo hoàng, chẳng hạn: GH Benedicto XVI, Caritas in veritate (29/6/2009), GH Phanxico, Laudato si (24/5/2015), và văn kiện của Hội đồng Tòa Thánh về Công lý Hòa bình, Ghi chú về hệ thống kinh tế tài chính hoàn cầu (24/10/2011).

Catechesis.Net